Vandaag liep ik mee met de protestmars Proefdiervrij van Animal Rights, namens Partij voor de Dieren Roermond. Honderden mensen op straat, voor dieren die dat zelf niet kunnen. Terug thuis dook ik in de cijfers. Want achter de nette woorden als “diermodellen” en “veiligheidstesten” gaat een industrie schuil die je waarschijnlijk ook steunt — misschien zonder het te weten.
Wie betaalt er eigenlijk voor?
In Nederland worden dierproeven niet alleen uitgevoerd door universiteiten en farmaceutische bedrijven. Ook grote gezondheidsfondsen — organisaties waar miljoenen Nederlanders jaarlijks aan doneren — financieren onderzoek waarbij dieren worden gebruikt. Animal Rights houdt daar een zogenoemde rode lijst van bij. Daarop staan onder meer het KWF, de Hartstichting, de Hersenstichting, het Diabetes Fonds, de Nierstichting en de Maag Lever Darm Stichting. Samen haalden de 22 Nederlandse gezondheidsfondsen in 2022 meer dan 420 miljoen euro op. Een deel daarvan gaat naar onderzoek waarbij dieren lijden.
En dan zijn er de gespecialiseerde proefdierbedrijven. Charles River Laboratories heeft vestigingen in Den Bosch en Schaijk en voert dierproeven uit in opdracht van farmaceutische en agrochemische klanten. Omroep Brabant berichtte eerder over een verdubbeling van het aantal dierproeven bij deze vestigingen. Dit is geen randverschijnsel. Dit is industrie.
Geen onontkoombare noodzaak
Het standaard verweer is: het moet nou eenmaal. Medicijnen moeten getest worden. Wat zou je anders willen?
Maar de wetenschap staat niet stil. Er bestaan al volwaardige alternatieven: organoids (mini-orgaantjes gekweekt uit menselijke cellen), orgaan-op-een-chip-technologie, celkweken, computermodellen en AI-gestuurde analyses. Deze methoden zijn in veel domeinen niet alleen ethischer, maar ook nauwkeuriger — omdat ze gebaseerd zijn op menselijke biologie in plaats van die van een rat of muis.
Het probleem is geen gebrek aan alternatieven. Het probleem is een gebrek aan politieke wil en financiering.
Een ZonMw-scenariostudie laat zien wat er mogelijk is: bij ambitieuze investeringen in proefdiervrije methoden kan het aantal dierproeven tegen 2025-2030 met maar liefst 40% dalen. Maar zonder extra beleid daalt het met minder dan 1%. De keuze is dus politiek, niet wetenschappelijk.
Wat kun jij doen?
Check voordat je doneert of een fonds op de rode lijst staat van Animal Rights (animalrights.nl). Fondsen als het Nationaal MS Fonds en de Nederlandse Brandwonden Stichting kiezen bewust voor proefdiervrij onderzoek — en bewijzen daarmee dat het anders kan.
En ga de straat op. Want zolang dit systeem in stand gehouden wordt door donaties, subsidies en stilzwijgen, verandert er niets vanzelf.
Geschreven naar aanleiding van de protestmars Proefdiervrij van Animal Rights, 25 april 2026. Gebaseerd op bronnen van Animal Rights, ZonMw, Omroep Brabant en de Transitie Proefdiervrije Innovatie.